توسعه اتوبوسهای برقی؛ گامی رو به جلو یا راهکاری ناکافی؟
توسعه حملونقل عمومی پاک بهویژه اتوبوسهای برقی در تهران سالهاست بهعنوان یکی از راهکارهای اصلی کاهش آلودگی هوا مطرح میشود. مترو بهعنوان ستون فقرات جابهجایی شهری نقش مهمی ایفا میکند، اما شبکه اتوبوسرانی تهران همچنان یکی از منعطفترین و پرکاربردترین سیستمهای حملونقل عمومی به شمار میرود؛ سیستمی که نوسازی و ارتقای آن به ضرورتی انکارناپذیر تبدیل شده است.
ورود اتوبوسهای برقی به ناوگان تهران
بر اساس برنامههای اعلامشده از سوی شهرداری تهران، تا پایان سال جاری حدود ۵۰۰ دستگاه اتوبوس برقی وارد ناوگان اتوبوسرانی پایتخت خواهد شد. در حال حاضر ۳۹۰ دستگاه اتوبوس برقی چینی در خطوط مرکزی شهر فعال هستند و ۱۱۰ دستگاه دیگر نیز تا پایان سال به بهرهبرداری میرسند.
همچنین طبق برنامهریزیها، تا نیمه نخست سال آینده مجموع اتوبوسهای برقی فعال در تهران به ۵۲۵ دستگاه خواهد رسید. این در حالی است که در بخش تولید داخل نیز قراردادهایی با شرکتهای داخلی از جمله مپنا، شتاب و عقاب منعقد شده و نخستین نمونههای اتوبوس برقی ساخت داخل وارد ناوگان شدهاند.
وعده کاهش ۷۰ درصدی آلایندگی
مدیرعامل شرکت واحد اتوبوسرانی تهران با تأکید بر توسعه حملونقل پاک اعلام کرده است که ورود اتوبوسهای برقی میتواند منجر به کاهش حدود ۷۰ درصدی آلایندگی اتوبوسها شود و چهره حملونقل عمومی پایتخت را بهطور محسوسی تغییر دهد.
به گفته مسئولان، در سال آینده نیز بیش از ۲ هزار دستگاه اتوبوس برقی جدید از محل قراردادهای منعقدشده به ناوگان افزوده خواهد شد و نگرانی خاصی از بابت تأمین ارز وجود ندارد.
چالشهای جدی برقیسازی اتوبوسها
با وجود این وعدهها، کارشناسان شهری و برخی اعضای شورای شهر تهران نسبت به چالشهای توسعه اتوبوسهای برقی هشدار میدهند. مهمترین این چالشها عبارتاند از:
🔹 زیرساخت شارژ
احداث هر جایگاه شارژ اتوبوس برقی بیش از ۱۰ میلیارد تومان هزینه دارد؛ در حالی که تهران برای رسیدن به وضعیت مطلوب به حدود ۱۱ هزار دستگاه اتوبوس نیازمند است.
🔹 تأمین مالی
نوسازی کامل ناوگان حملونقل عمومی تهران به اعتباری در حدود ۲۰ هزار میلیارد تومان نیاز دارد که باید با مشارکت شهرداری، دولت و شبکه بانکی تأمین شود.
🔹 تردید درباره کاهش آلایندگی
برخی کارشناسان معتقدند اتوبوسهای برقی موجود به دلیل استفاده از موتور دیزلی در شرایط خاص و سیستم گرمایش فعال در فصل سرما، کاهش چشمگیر آلودگی هوا را تضمین نمیکنند. شهرداری تهران اما تأکید دارد مصرف سوخت فسیلی در این اتوبوسها حداقلی است.
فرسودگی ناوگان؛ اولویت اصلی
در حال حاضر حدود ۸۰ درصد اتوبوسهای تهران فرسودهاند؛ اتوبوسهایی که تا ۱۰ برابر بیشتر از اتوبوسهای استاندارد آلودگی تولید میکنند. به همین دلیل، جایگزینی ناوگان فرسوده در کنار برقیسازی، بهعنوان اولویت اصلی مدیریت شهری مطرح شده است.
جمعبندی؛ آینده حملونقل پاک در تهران
اگرچه توسعه اتوبوسهای برقی میتواند گامی مثبت در مسیر کاهش آلودگی هوا و مصرف سوخت باشد، اما تحقق اهداف اعلامشده بدون زیرساخت مناسب، سرمایهگذاری پایدار و برنامهریزی واقعبینانه امکانپذیر نخواهد بود. به نظر میرسد برقیسازی ناوگان حملونقل عمومی تهران، پروژهای بلندمدت است که نیازمند صبر، منابع مالی کافی و اصلاحات ساختاری است.

دیدگاه شما