طرح‌های پیش فروش ایران‌خودرو که تا چند ماه پیش با ثبت‌نام چند میلیون نفری و رقابت گسترده متقاضیان همراه بود، اکنون با افت قابل توجه استقبال مواجه شده است.
مقایسه آمار متقاضیان در دو مرحله پیش‌فروش این شرکت نشان می‌دهد بازار خودرو در حال تجربه تغییراتی است که می‌تواند نشانه‌ای از کاهش تقاضای سرمایه‌ای، افت جذابیت خرید از کارخانه به دلیل کاهش اختلاف قیمت با بازار و هم‌زمان تضعیف قدرت خرید مصرف‌کنندگان باشد.
بررسی آمارها نشان می‌دهد در طرح فروش دی‌ماه سال گذشته بیش از ۱۱ میلیون‌نفر برای خرید محصولات ایران‌خودرو ثبت‌نام کردند؛ رقمی که در تازه‌ترین مرحله فروش این شرکت، پس از اعمال افزایش قیمت محصولات، به حدود یک‌میلیون و ۸۰۰ هزار نفر رسیده است. این اختلاف به معنای کاهش بیش از ۹ میلیون‌نفری تعداد متقاضیان است.
به عبارت دیگر، میزان استقبال از طرح فروش ایران‌خودرو نسبت به دوره قبل حدود ۸۴ درصد کاهش یافته و تعداد ثبت‌نام‌کنندگان بیش از ۶ برابر کمتر شده است. این افت چشمگیر را نمی‌توان تنها به افزایش قیمت کارخانه‌ای خودروها نسبت داد. کارشناسان معتقدند مجموعه‌ای از عوامل باعث شده رفتار متقاضیان نسبت به‌گذشته تغییر کند.
مهم‌ترین عامل، کاهش فاصله میان قیمت کارخانه و بازار آزاد است؛ فاصله‌ای که طی سال‌های گذشته انگیزه اصلی بسیاری از ثبت‌نام‌ها را شکل می‌داد. زمانی که اختلاف قیمت دو بازار به چند صد میلیون تومان می‌رسید، خرید خودرو از کارخانه حتی برای افرادی که نیازی به خودرو نداشتند نیز به یک فرصت سرمایه‌گذاری کم‌ریسک تبدیل شده بود.
اکنون با کاهش این فاصله، بخش قابل توجهی از تقاضای غیرمصرفی از بازار خارج شده است. در کنار کاهش جذابیت سوداگری، افزایش قیمت محصولات نیز بر رفتار خریداران اثر گذاشته است.
رشد قیمت خودروهای داخلی در شرایطی رخ داده که درآمد خانوارها متناسب با آن افزایش نیافته و هزینه‌های معیشتی نیز فشار بیشتری بر بودجه خانوار وارد کرده است. درچنین شرایطی، بخشی از متقاضیان واقعی نیز خرید خودرو را به تعویق انداخته یا از حضور در طرح‌های فروش انصراف داده‌اند.
هم‌زمان بازار آزاد خودرو نیز در ماه‌های اخیر با رکود معاملات همراه بوده است. ثبات نسبی قیمت‌ها، کاهش انتظارات تورمی و افت احتمال کسب سود از خرید و فروش خودرو باعث شده انگیزه حضور در طرح‌های فروش نسبت به گذشته کاهش یابد.
درواقع، خودرو که در سال‌های اخیر برای بسیاری از افراد یک دارایی سرمایه‌ای محسوب می‌شد، به‌تدریج جایگاه خود را به‌عنوان ابزاری برای حفظ ارزش سرمایه از دست داده و همین موضوع بر میزان تقاضا اثر مستقیم گذاشته است. با این حال، کاهش تعداد متقاضیان به معنای برقراری تعادل در بازار خودرو نیست.
ثبت‌نام حدود یک‌میلیون و ۸۰۰ هزار نفر برای ظرفیت محدود عرضه ایران‌خودرو همچنان نشان می‌دهد تقاضا چندین برابر میزان تولید است و بازار همچنان با کمبود عرضه روبه‌رو است.
از این رو، هرچند بخشی از تقاضای واسطه‌ای حذف شده، اما ناترازی میان عرضه و تقاضا همچنان یکی از مهم‌ترین چالش‌های بازار خودرو به‌شمار می‌رود. کارشناسان بر این باورند که کاهش چشمگیر تعداد ثبت‌نام‌کنندگان را باید از دو زاویه بررسی کرد.
از یک سو، افت حضور سرمایه‌گذاران و دلالان را می‌توان نشانه‌ای از کاهش جذابیت فعالیت‌های سوداگرانه در بازار خودرو دانست؛ اتفاقی که در صورت تداوم، می‌تواند به شفاف‌تر شدن بازار و افزایش سهم مصرف‌کنندگان واقعی منجر شود.
از سوی دیگر، کاهش قدرت خرید خانوارها و افزایش هزینه تهیه خودرو، این موضوع را پررنگ کرده که بخشی از افت تقاضا ناشی از محدود شدن توان مالی خریداران است؛ موضوعی که در بلندمدت می‌تواند رکود بازار خودرو را عمیق‌تر کند.
دیدگاه شما